rozwiń intro

Konsultacje logopedyczne

Logopedia jest dziedziną zajmującą się szeroko pojętą komunikacją - nadawaniem mowy, przetwarzaniem języka, emisją głosu oraz jej zaburzeniami.
Pracując z dziećmi, logopeda kształtuje poprawny rozwój ich mowy i języka. Jest to szczególnie istotne, ze względu na fakt, iż umiejętność porozumiewania się jest podstawą zdobywania wiedzy w szkole.
Najczęściej spotykane zaburzenia komunikacji u dzieci to:

  • problemy z wymową poszczególnych dźwięków (dyslalia)
  • opóźniony rozwój mowy lub specyficzne zaburzenia jego rozwoju (SLI)
  • jąkanie
  • dysleksja

Zajęcia logopedyczne prowadzone z dziećmi dostosowane są zawsze do wieku, możliwości i potrzeb, a także zainteresowań małego Pacjenta. Logopeda wykorzystuje najskuteczniejsze metody pracy, dzięki czemu spotkania są ciekawe, atrakcyjne i skuteczne. Ćwiczenia odbywają się indywidualnie, a rodzice mogą uczestniczyć z dzieckiem w gabinecie. Z każdych zajęć Pacjent otrzymuje zalecenia i pakiet ćwiczeń, zapewniane są także materiały do pracy w domu. Ponadto dzięki dokumentacji prowadzonej w klinice, na bieżąco można obserwować przebieg i postępy terapii. Zajęcia odbywają się w przyjaznej dziecku atmosferze. Logopeda pracujący z dziećmi jest również psychologiem dziecięcym, posiada zatem możliwość globalnego spojrzenia na każdy problem związany z dzieckiem, a także kompleksowej pomocy zarówno w sferze mowy jak i rozwoju.
Logopeda często współpracuje z psychologiem i pedagogiem w terapii dzieci z autyzmem, ADHD oraz różnych chorobach genetycznych mających konsekwencje dla rozwoju mowy i języka.

Zaburzenia mowy u dzieci

 

DYSLALIA (z greckiego dys - zaburzenie; lalia - mowa) to ogólne pojęcie stosowane przy określeniu różnych postaci wad wymowy.
Dziecko może opuszczać dźwięk, np. Ryba – [Yba], może również substytuować czyli w miejsce jednego dźwięku wstawić inny, np. Ryba – [Lyba], a także dziecko z dyslalią może mowę deformować.
Dyslalia to opóźnienie w przyswajaniu sobie języka, na skutek opóźnionego wykształcenia się funkcji pewnych struktur mózgowych (Irena Styczek).
Postacie dyslalii:
  • Sygmatyzm – polega na nieprawidłowej artykulacji spółgłosek dentalizowanych: s, z, c, dz, sz, ż, cz, dż, ś, ź, ć, dź. Seplenienie jest najczęściej spotykanym zaburzeniem artykulacji u dzieci.
  • Rotacyzm (łac. rhotacismus) to drugi po sygmatyzmie często występujący rodzaj dyslalii, polegający na zaburzonej artykulacji głoski r. Bezpośrednią przyczyną rerania jest niedostateczna sprawność ruchowa języka.
Spotyka się również takie zaburzenia mowy jak kappacyzm, gammacyzm, kiganie, giganie, lambdacyzm, betacyzm, wymowę bezdźwięczną, rynolalię, palatolalię.
 

 

OPÓŹNIONY ROZWÓJ MOWY CZYNNEJ

 

- gdy określony etap rozwoju mowy dziecka nie pojawił się w czasie powszechnie uznanym za właściwy, tj. wystąpił później niż u rówieśników to mówimy o ORMC.
Zakłócenie rozwoju funkcji mowy przejawia się poprzez krótkotrwały brak rozwoju mowy, przy czym dzieci około 3-4 r.ż. powinny mówić już zdaniami, a po ukończeniu 5 r.ż. z pewnymi trudnościami, ale prawidłowo.
W sytuacji kiedy rozwój mowy dziecka musi być stymulowany konieczna jest interwencja specjalisty logopedy.
 
 
JĄKANIE - dzieci najczęściej zaczynają mówić niepłynnie w okresie kształtowania się mowy.
W 85% przypadków jąkanie rozpoczyna się przed 8 rokiem życia. W tym wieku dziecko jest szczególnie narażone na występowanie zaburzenia, powstają, bowiem dysproporcje pomiędzy tym, co dziecko chciałoby, a co może powiedzieć. W tym okresie następuje gwałtowny wzrost słownictwa przy ciągle jeszcze mniejszej sprawności aparatu mowy i dlatego jest to okres krytyczny.
 
U niemal 80 % tych dzieci jąkanie ma łagodny charakter i ustępuje samoistnie, niestety są dzieci, u których zaburzenie nie ustępuje.
Przyczyny tego stanu rzeczy mogą być różne, często nieprzychylność i nieprawidłowa postawa najbliższego otoczenia i rodziny.
Diagnoza jąkania jest dokonywana na podstawie wywiadu i kwestionariuszy. Dzięki nim logopeda określa stopień niepłynności mowy, a także w razie konieczności ustala indywidualny plan terapii logopedycznej.
W naszym centrum terapie indywidualne prowadzone są przez zespół specjalistów zajmujących się dziećmi w każdym wieku. Ich wieloletnie doświadczenia pozwoliły na opracowanie unikatowych propozycji programów terapeutycznych realizowanych przez logopedę, psychologa dziecięcego jak również neurologa. Terapie mogą być dodatkowo wspomagane treningami EEG BioFeedback usprawniającymi pracę mózgu, a także wpływającymi na czasowe zwolnienie bądź czasowe zatrzymanie rozwijających się objawów zaburzenia.
Efektywne i trwałe jest również stosowanie metody wspomagającej Warnkego, która jako jedyna skupia się na przyczynach a nie na objawach, a opracowana została dla potrzeb osób ze specyficznymi trudnościami w czytaniu i pisaniu jak również z zaburzeniami i wadami mowy.
W pracy z dziećmi posługujemy się nowoczesnymi programami komputerowymi do diagnozy i terapii logopedycznej. Czerpiemy również z doświadczeń tradycyjnych metod terapii z udziałem takich pomocy dydaktycznych jak czytanki, gry logopedyczne czy karty.
Należy pamiętać, że zaburzenia mowy bardzo często współwystępują z wszelkimi chorobami i zespołami rozwojowymi (np. z dziecięcym porażeniem mózgowym, zaburzeniami procesów uczenia się, ADHD, ADD, autyzmem, zaburzeniami depresyjnymi i nerwicami, lękami, zaburzeniami zachowania, dysleksją, dysgrafią, zaburzeniami funkcji poznawczych, itp.). Z tego powodu konsultacja, a często również terapia logopedyczna, są niezbędne w wyżej wymienionych zaburzeniach. 
 


Zaburzenia mowy u dorosłych


AFAZJA jest nabytym zaburzeniem funkcji komunikacyjnych na skutek uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego. Najczęściej występuje u osób po udarze mózgu, ale może również pojawić się w następstwie wylewu, urazu czaszkowo-mózgowego, nowotworu mózgu, czy choroby neurodegeneracyjnej. Afazja objawia się trudnościami w przetwarzaniu języka. Oznacza to, że Pacjent może mieć problemy z wypowiadaniem się (np. trudności ze znalezieniem odpowiednich słów, tworzeniem zdań i dłuższych wypowiedzi) a wypowiadane wyrazy mogą być użyte w złym kontekście lub zawierać błędy. Zdarza się również, że wypowiedzi osoby chorej zawierają wyrazy zmyślone lub nieistniejące, co stwarza problemy ze zrozumieniem komunikatu wysyłanego przez Pacjenta. Oprócz problemów z nadawaniem mowy, Pacjenci bardzo często maja trudności ze zrozumieniem innych. Niemożność porozumienia się z otoczeniem oraz utrata zdolności do przekazywania swoich myśli i potrzeb jest doświadczeniem niezmiernie traumatycznym i może prowadzić do poważnych ograniczeń w życiu codziennym. Diagnozą i terapią osób cierpiących z powodu afazji zajmuje się logopeda. W Centrum Medico-Brain stosuje się neuropsychologiczną metodę diagnozy afazji opierając się na wynikach najnowszych badań naukowych oraz korzystając z doświadczeń brytyjskich lingwistów i terapeutów mowy. W tym procesie nierzadko potrzebna jest również diagnoza i równolegle prowadzona terapia neuropsychologiczna ze względu na współistniejące zaburzenia funkcji poznawczych takich jak pamięć czy uwaga. Po przeprowadzeniu szczegółowych testów rozumienia języka i nadawania mowy, logopeda ustala odpowiedni program interwencji, tak by terapia była dostosowana do indywidualnych potrzeb każdego Pacjenta.

Centrum Medico-Brain dysponuje profesjonalnym programem komputerowym do terapii afazji AFA-SYSTEM przygotowanym w Pracowni Neuropsychologii Klinicznej Instytutu Psychiatrii i Neurologii w Warszawie. Oprócz bezpośredniej terapii z Pacjentem, logopeda pracuje również z rodziną chorego, by pomóc zrozumieć istotę zaburzeń a tym samym zredukować towarzyszące Pacjentowi lęk i izolację.
Pacjenci mają możliwość skorzystania z treningów EEG BioFeedback w celu usprawnienia pracy centralnego układu nerwowego oraz usprawnienia procesu rehabilitacji funkcji komunikacyjnych.
DYZATRIA jest zaburzeniem mowy powstałym na skutek uszkodzenia mięśni i/lub nerwów biorących udział w procesie komunikacji, czyli twarzy, języka, ust, podniebienia, krtani, oddechowych. Dysfunkcja może być spowodowana udarem, urazem czaszkowo-mózgowym, chorobą neurodegeneracyjną (np. chorobą Parkinsona, miastenią, zespołem parkinsonowskim), guzem mózgu, stwardnieniem rozsianym, miażdżycą naczyń mózgowych, zatruciem toksynami (w tym alkoholem). W zależności od rodzaju dyzartrii mowa może być niewyraźna, zbyt wolna lub szybka, mogą występować zaburzenia natężenia głosu (mowa zbyt cicha lub całkowicie niesłyszalna) i/lub rezonansu (mowa nosowa). Problemy z oddychaniem mogą uniemożliwić wymówienie pełnego zdania na jednym oddechu, co powoduje przerywanie fraz, zaburzenia rytmu, intonacji i akcentu. W najcięższych przypadkach mowa jest całkowicie niezrozumiała, co wywołuje frustrację ze strony Pacjenta i jego słuchaczy. W terapii logopedycznej konieczne jest postawienie właściwej diagnozy, która odpowiednio ukierunkuje metody interwencji. Program terapii może zawierać trening oddechu, ćwiczenia fonacyjne, rezonansowe i artykulacyjne.
Medico-Brain dysponuje programem komputerowym do terapii dyzartrii oraz pomocami, które urozmaicają ćwiczenia. Ponadto, treningi EEG BioFeedback stosowane są w celu uzupełnienia terapii logopedycznej. Logopeda pracuje również z rodziną Pacjenta udzielając rad ułatwiających komunikację a w cięższych przypadkach rozważane są wspomagające lub alternatywne metody komunikacji takie jak użycie elektronicznego komunikatora, tablicy komunikacyjnej lub syntetyzatora mowy.


APRAKSJA MOWY jest zaburzeniem, które uniemożliwia wykonywanie celowych, precyzyjnych ruchów artykulacyjnych przy jednoczesnym braku ograniczeń fizycznych. Najczęstszymi przyczynami apraksji mowy są udary, guzy mózgu, choroba Alzheimera, urazy czaszkowo-mózgowe. U Pacjentów poudarowych, apraksja mowy często współwystępuje z afazją, co powoduje trudności w diagnozie różnicowej. W zależności od nasilenia zaburzenia, apraksja mowy może objawiać się jako sporadyczne przestawianie dźwięków i sylab w wyrazach, uciążliwe próby ‘natrafienia na dźwięk’, niekonsekwentnie realizowane głoski, a w wyjątkowo ciężkich przypadkach całkowitą niezdolność do komunikowania się za pomocą mowy. Brak możliwości komunikacji ustnej stanowi wielki problem i jest źródłem frustracji, stresu i wycofania z życia społecznego. Terapia logopedyczna apraksji mowy jest zazwyczaj bardzo intensywna, wymaga systematyczności i motywacji. Największe postępy obserwuje się krótko po udarze/urazie mózgu. Niektórzy Pacjenci wracają do zdrowia szybko, u innych proces ten jest długi i powolny.

Terapia w centrum Medico-Brain wykorzystuje odpowiednie programy komputerowe oraz wspomagająco treningi EEG BioFeedback. W wyjątkowo trudnych postaciach apraksji logopeda pomaga dobrać odpowiednie urządzenia wspomagające lub zastępujące mowę.


DYSFONIA jest zaburzeniem komunikacji werbalnej powodowanym trudnościami w emisji głosu. Problemy tego typu występują najczęściej u osób pracujących zawodowo głosem czyli: lektorów, aktorów, nauczycieli, piosenkarzy, prezenterów radiowych i telewizyjnych, polityków, pracowników call-centre, policjantów, duchownych. Zaburzenia głosu mogą pojawić się na skutek nieodpowiednich mechanizmów fonacyjnych (tzw. dysfonia funkcjonalna/czynnościowa), gdzie obserwuje się nieprawidłowe działanie mięśni krtani, zaburzenia ich napięcia i częstotliwości oraz brak koordynacji oddechowo-fonacyjno-artykulacyjnej. Innym typem zaburzeń głosu jest dysfonia organiczna powodowana patologicznymi zmianami w budowie krtani (zgrubienia, guzki, zmiany przerostowe, owrzodzenia,itp.). Ten typ dysfonii może również pojawić się w następstwie uszkodzeń układu nerwowego oraz jego chorób np. w porażeniu nerwów biorących udział w emisji głosu, w chorobie Parkinsona, miastenii, chorobie Neuronu Ruchowego. Objawy dysfonii obejmują zmiany barwy głosu, który może być chrapliwy, zduszony, ostry, świszczący, matowy, piskliwy, itp. Często występują problemy z natężeniem (głos brzmi zbyt cicho lub zbyt głośno) oraz częstotliwością (głos jest nienaturalnie wysoki lub niski). Nierzadko pojawia się również chroniczna chrypka i patologiczne nawyki kompensacyjne np. chrząkanie. Pacjenci mogą doświadczać uczucia suchości, pieczenia w gardle, bólu w trakcie mówienia oraz wzmożonego napięcia mięśni twarzy, szyi, krtani, ramion i brzucha. Problemy z głosem bywają ignorowane co najczęściej prowadzi do nasilenia się objawów, utrwalenia negatywnych nawyków kompensacyjnych oraz pojawienia się zmian organicznych na więzadłach głosowych (np. guzków, polipów, obrzęków, zgrubień nabłonka, przerostów).

Terapią zaburzeń głosu zajmuje się logopeda, który zazwyczaj współpracuje z laryngologiem lub foniatrą w procesie diagnostycznym.
Po ustaleniu przyczyny problemów z głosem, logopeda dobiera odpowiedni program terapeutyczny oraz pomaga zastąpić negatywne nawyki zachowaniami zgodnymi z podstawami higieny głosu. W przypadku gdy problemy z głosem są natury psychologicznej zalecana jest współpraca z psychoterapeutą.

JĄKANIE jest zaburzeniem płynności mowy, które może wystąpić podczas rozwoju dziecka (tzw. jąkanie rozwojowe) lub na skutek uszkodzenia układu nerwowego (tzw. jąkanie nabyte, neurogeniczne). Jąkanie występuje w różnych postaciach i nasileniu. Objawy obejmują sporadyczne powtarzanie pojedynczych głosek, sylab, wyrazów oraz ich przeciąganie. Niezamierzone przerywanie wypowiedzi może powodować tzw. bloki, podczas których osoba jąkająca się ma trudności z płynnym przejściem od jednego dźwięku do drugiego. W trudniejszych przypadkach pojawiają się patologiczne nawyki kompensacyjne w postaci współistniejących tików nerwowych oraz ruchów mięsni twarzy, głowy, rąk. Zaburzenia płynności mowy mogą łączyć się z głębokim strachem przed mówieniem, czyli logofobią.

Osoby cierpiące na to zaburzenie unikają wszelkiego rodzaju sytuacji wymagających komunikacji werbalnej (np. wyjścia na zakupy, na pocztę, do urzędu). Gdy zaburzenia są poważne a strach przed mową paniczny, osoby jąkające się wycofują się z wszelkich funkcji i kontaktów społecznych, co negatywnie wpływa na jakość ich życia.
Terapia jąkania wymaga czasu i silnej motywacji ze strony Pacjenta ale jej efekty wynagradzają włożony trud i poświęcenie.
Praca z logopedą skupia się na kształtowaniu prawidłowego toru oddechowego, koordynacji oddychania, fonacji i artykulacji a w przypadku logofobii również zabiegach stopniowej redukcji lęku oraz oswajania z mową.
Pomocne w tym są ćwiczenia rozluźniające i oddechowe.
W Centrum Medico-Brain Pacjent ma również możliwość korzystania z Cyfrowego Korektora Mowy, który jest jednym z najbardziej zaawansowanych technicznie urządzeń stosowanych w terapii jąkania. Cyfrowy Korektor Mowy został zaprojektowany w Katedrze Systemów Multimedialnych Politechniki Gdańskiej i jest wynikiem współpracy z partnerem kanadyjskim. Urządzenie to uzyskało pozytywny wynik badań w Instytucie Fizjologii i Patologii Słuchu w Warszawie. Podczas pracy z korektorem, Pacjent wyposażony jest w mini-mikrofon oraz słuchawki. Wypowiedzi Pacjenta przekształcane są przez urządzenie, co powoduje, że Pacjent słyszy dźwięki np. z opóźnieniem. Metoda ta pomaga kontrolować mowę i niejednokrotnie przynosi natychmiastowe efekty.
W terapii jąkania pomoce są treningi EEG BioFeedback (w tym przypadku ukierunkowane na usprawnienie pracy ośrodka mowy). Redukcja lęku wraz z usprawnieniem pracy centralnego układu nerwowego przekłada się na zwiększenie płynności mowy. Tym samym u Pacjenta wzrasta pewność siebie i otwartość w stosunku do innych a pośrednio poprawiają się też kontakty interpersonalne.

Konsultacja logopedyczna jest dostosowana do indywidualnych potrzeb pacjenta i trwa od 60-90 minut. Kończy się ona rozmową z Pacjentem, podczas której logopeda wyjaśnia naturę zaburzenia, jego przyczynę oraz przedstawia możliwości terapii. Przed rozpoczęciem terapii przeprowadzany jest test którego wynikiem jest pomiar wyjściowy, czyli punkt odniesienia przy ocenie postępów.


Logopedia dla dzieci.

Mowa jest niezwykle ważną umiejętnością, aby prawidłowo się rozwijała, musi być odpowiednio stymulowana. Mówienie jest czynnością złożoną, w którą zaangażowane są mózg i jego struktury korowe i podkorowe, drogi nerwowe, także aparaty: oddechowy fonacyjny i artykulacyjny. Oprócz tego, aby się nią posługiwać potrzebne są prawidłowo funkcjonujące zmysły (wzroku, słuchu, dotyku). Zaburzenie, któregokolwiek z tych ogniw wpływa na odbiór i nadawanie mowy. W naszym Centrum podczas terapii logopedycznej usprawniany jest aparat artykulacyjny, to właśnie obniżona sprawność aparatu artykulacyjnego jest główną przyczyną wad wymowy. Na zajęciach ćwiczy się fonację i prawidłowy oddech. Większość dzieci nie zwraca uwagi na sposób, w jaki oddycha lub z powodów nieprawidłowości anatomicznych nie może posługiwać się prawidłowym torem oddechowym, często po przebytej infekcji utrwala się nawykowe oddychanie przez usta, które jest przyczyną wielu nieprawidłowości w obrębie aparatu artykulacyjnego. Na zajęciach logopedycznych prowadzone są również ćwiczenia słuchowe na materiale werbalnym i niewerbalnym mające na celu usprawnianie percepcji słuchowej.

Staramy się aby terapia logopedyczna uzupełniana była metodami wpływającymi na poprawę całościowego rozwoju dziecka, wprowadzamy zatem do zajęć min. metodę czytania stworzoną przez Jagodę Cieszyńską, czy Metodę Dobrego Startu M. Bogdanowicz. Prowadzone jest także usprawniane małej i dużej motoryki. Program realizowany na zajęciach logopedycznych opracowywany jest indywidualnie dla każdego pacjenta na podstawie szczegółowej diagnozy, która obejmuje: wywiad z rodzicami lub opiekunami, ustalenie sposobów, w jaki dziecko porozumiewa się i jak rozumie komunikaty słowne, jak realizuje wypowiedzi a także czy prawidłowa jest budowa i sprawność aparatu artykulacyjnego, czy czynności fizjozlogiczne oddychanie, połykanie, żucie przebiegają w sposób prawidłowy. Analizuje się wyniki badań specjalistycznych (audiologicznych, foniatrycznych, neurologicznych czy psychologicznych) lub, gdy zajdzie taka potrzeba zleca się ich wykonanie. Podczas diagnozy ocenia się budowę aparatu artykulacyjnego i jego sprawność. Wykonuje się także orientacyjne badanie słuchu fizycznego i badanie słuchu fonematycznego, a także kinestezji artykulacyjnej. W zależności od wyniku wszystkich przeprowadzonych prób diagnostycznych ustala się dalsze postępowanie terapeutyczne, a także dobierana się odpowiednie metody i formy pracy najlepsze dla małego pacjenta. 


LOGOPEDIA MEDIALNA

Komunikacja werbalna jest jednym z podstawowych sposobów przekazywania informacji. Dobra komunikacja oznacza, że odbiorca nie zniekształca intencji nadawcy w wyniku zakłóceń pochodzących z procesu myślowego, czyli technik posługiwania się głosem. Aby skutecznie porozumiewać się i zyskać sobie szacunek i podziw mówca powinien posiadać umiejętność świadomego operowania techniką wypowiedzi, a więc powinien mieć dobrą dykcję, prawidłową wymowę wszystkich głosek, dobrą emisje głosu, intonację, akcent, prawidłowy tor oddychania oraz umiejętnie konstruować wypowiedzi.

Zajęcia z logopedii medialnej są przeznaczone dla osób, które cenią sobie piękno i prawidłowość wymowy, a także dla osób, które czerpią z uprawiania żywego słowa korzyści zawodowe, a więc dla polityków, aktorów, prawników, wykładowców, lektorów, dziennikarzy, prezenterów TV oraz młodzieży recytującej i kandydatów na studia aktorskie, filologiczne czy pedagogiczne.

Logopeda po przeprowadzonej diagnozie ustala plan terapii, który dostosowuje do indywidualnych potrzeb pacjenta. Jego specyfika pracy w zależności od potrzeb pacjenta obejmuje korektę wady wymowy , pracę na prawidłową dykcją, emisją i higieną głosu, poprawnością językową (korekta najczęściej popełnianych błędów) oraz technikami relaksacyjnymi, które uwolnią nas od stresu, napięcia i tremy.

Wady wymowy –

w każdym wieku możemy pozbyć się wadliwej artykulacji, jednak u osób dorosłych terapia wymaga więcej czasu niż u dzieci, a wynika to z tego, że wadliwa wymowa przez długie lata staje się nawykiem, który trzeba wyeliminować poprzez ustawienie prawidłowego miejsca artykulacji i utrwalenie wypracowanego wzoru wymowy. Najczęstszymi wadami wymowy spotykanymi u osób dorosłych są różne odmiany seplenienia, dotyczy to głosek s,z,c,dz, sz,rz,cz,dż, ś, ź, ć, dź. Inną dość często pojawiającą się wadą jest nieprawidłowa wymowa głoski r – tzw. rotacyzm. Logopeda w wyniku przeprowadzonej diagnozy ustala przyczynę, rodzaj oraz wielkość wady, następnie ustala plan terapii logopedycznej.

Dykcja –

czyli praca nad wyrazistością mowy. Dykcja to mówienie w taki sposób, aby przyciągnąć i utrzymać uwagę słuchacza. Podczas zajęć pracujemy nad precyzyjną artykulacją, czyli dokładnymi ruchami i układami narządów mowy koniecznych do wyartykułowania poszczególnych głosek, sprawną i dokładną wymową szeregów głoskowych, swobodną wymową trudnych grup spółgłoskowych i ciągów słownych, nad prawidłowym akcentowaniem, frazowaniem, stosowaniem pauz, wymową zgodnie z ogólnokrajowymi normami (bez dialektu, regionalizmu). Nauka poprawnej dykcji obejmuje również ćwiczenia sprawności motorycznej narządów artykulacyjnych, ćwiczenia oddechowe oraz słuchowe.

Emisja i higiena głosu –

czyli jak poprawnie wydobywać głos i co zrobić, by tworzyć go jeszcze lepiej. W celu wydobycia przyjemnego i swobodnego głosu logopeda pracuje z pacjentem nad prawidłowym torem oddychania, postawą ciała, rezonansem, modulacją i giętkością głosu. Uczy jak prawidłowo posługiwać się głosem i jak mówić bez niebezpiecznego naprężania, Podczas terapii terapeuta wykorzystuje techniki relaksacyjne, które pomagają pozbyć się stresu i napięcia oraz udziela wskazówek jak dbać o swój głos aby uniknąć zaburzeń aparatu głosowego, chorób zawodowych i życiowych dramatów.